حقوق زن بعد از مرگ شوهر

حقوق زن بعد از مرگ شوهر (مهریه، جهیزیه، سهم الارث)

وکیل

ایجاد یک رابطه زوجیت علاوه بر ایجاد تعهدات اخلاقی و عاطفی برای هریک ازطرفین تعهدات قانونی را نیز به وجود می آورد. که این تعهدات هم به صورت مالی و هم غیر مالی است. حال با توجه به دغدغه های مالی و نظر بر اینکه امور مالی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد لازم است به تعهدات مالی پرداخته شود.

این تعهدات به محض ایجاد رابطه زوجیت (از روز عقد نه روز عروسی) برای مرد به وجود می آید و حتی برخلاف تصور عامه ی مردم پس از فوت مرد هم ساقط نمی شود در ادامه بیشتر به این موضوع پرداخته می شود.

تعیین تکلیف مهریه(صداق) زن در صورت مرگ همسر

امروزه یکی از بیشترین دعاوی مطرح شده در محاکم دادگستری مطالبه مهریه است. همانطور که اشاره شد مهریه یکی از اصلی ترین حقوق مالی ایجاد شده پس از امضای عقدنامه برای خانم ها است. مهریه می تواند هر نوع مالی باشد به شرطی که آن مال دارای ارزش اقتصادی  باشد(مانند وجه رایج کشور،سکه،ملک و…).

حال سوالی که مطرح می شود این است که آیا پس از فوت شوهر تکلیف پرداخت مهریه به چه صورت است و آیا می توان مهریه را وصول کرد؟ باید بیان داشت که مهریه هم مانند هر تعهد مالی (مانند صدور چک بنفع شخصی یا قرض گرفتن مبلغی پول) برعهده مرد قرار می گیرد و فوت مانع مطالبه مهریه و تعهد مالی نمی شود. اما باید توجه داشت که شخصی که فوت شده باید از خود اموالی به جای گذاشته باشد تا بتوان از اموال باقی مانده طلب را وصول کرد در غیر اینصورت وراث هیچ تکلیفی به پرداخت ندارند.

حال که متوجه شدیم خانم می تواند از اموال همسر فوت شده خود مهریه ی خود را وصول کند لازم است نکاتی در این زمینه مورد توجه واقع بشود.

گاهی اوقات طرفین در عقد نکاح مهریه را تعیین نمی کنند که دراین صورت چه نکاح به صورت دائمی باشد چه موقت نکاح واقع شده باشد صحیح خواهد بود. حال در این صورت اگر قبل از اینکه رابطه جنسی بین طرفین محقق شده باشد مرد فوت کند خانم مستحق مهریه نخواهد بود. اگر قبل از فوت مرد بین طرفین رابطه جنسی برقرار شده باشد خانم مستحق مهرالمثل خواهد بود.

 درخصوص مفهوم مهرالمثل باید بیان داشت که از آنجایی که اصولا تعیین مهریه با توجه به ویژگی ها، شرایط، وضعیت فردی و خانوادگی خانم تعیین می شود در این وضعیت که مهریه در عقد نکاح ذکر نشده باشد هم، وضعیت خانم معیار را قرار داده و برای او مهریه تعیین می کنند که اصطلاحا مهرالمثل می گویند. البته تعیین مهرالمثل با دادگاه می باشد.

حال امروزه در اکثر مواردی که نکاح واقع می شود مهریه با توافق طرفین تعیین و در عقد نکاح  به آن تصریح  می شود. در این صورت چه ارتباط جنسی  انجام شده باشد و چه انجام نشده باشد خانم مستحق تمام مهریه می باشد.

تعیین تکلیف جهیزیه بعد مرگ همسر

مسئله ی دیگری که بعد از فوت مرد مطرح می شود جهیزیه موجود در منزل مشترک است. این مورد هم همانند مهریه بعد از فوت مرد قابل مطالبه است منتهی با تحقق شرایطی.

برای استرداد تمام و کمال جهیزیه، خانم می بایست فاکتور خرید تمام اجناس را به همراه داشته باشد و یا اینکه قبلا لیست یا فهرستی از کلیه اموال جهیزیه تهیه کرده وآن را به امضای دو شاهد رسانده باشد.حال در بسیاری از موارد این اقدامات از طرف خانم صورت نمی گیرد ولی با این حال مطابق مقررات خانم می تواند هر وسیله ای که استفاده از آن مختص  خانم ها است را استرداد کند و اموالی که هم مرد و هم زن  از آن استفاده می کند اموال مشترک محسوب شده و قابل استرداد نیست.

طریقه مطالبه مهریه و جهیزیه بعد فوت مرد

برای مطالبه مهریه خانم می بایست اقدام به طرح دادخواستی با عنوان تقسیم ترکه جهت وصول مهریه و استرداد جهیزیه علیه همگی وراث مرد مطرح نماید. همچنین کپی برابر با اصل شده عقدنامه، لیست اموال یا فاکتور خرید به عنوان دلایل اثبات دعوا محسوب شده  که می بایست ضمیمه دادخواست شود. همچنین خانم می تواند از طریق دفترخانه محل عقد ازدواج و تشکیل پرونده اجرای ثبت و اخطار به وراث مهریه را به اجرا گذارد.

لازم به ذکر است با توجه به فوت مرد برای طرح دعاوی مربوط به وصول مهریه گواهی انحصار وراثت لازم می باشد. و اگر انحصار وراثت هنوز صورت نگرفته باشد؛ خانم مطابق با قانون  می تواند دادخواست الزام  وراث مرد را به انحصار وراثت بخواهد.  اگر مهریه تعیین شده به صورت وجه رایج باشد لازم است که مطابق تورم و به نرخ و شاخص بانک مرکزی ارزیابی شود. که با مراجعه به سایت قوه قضاییه به راحتی محاسبه می شود.

اگر مرد فوت کرده باشد و خانم چند سال بعد از فوت شوهر خواسته باشد مهریه ای که وجه رایج است را وصول کند،در  این صورت مهریه تا تاریخ فوت مرد به نرخ روز لحاظ می شود.

نفقه زن در زمان عده وفات شوهر چگونه است؟

هزینه وکیل برای گرفتن مهریه نفقه چند درصد مهریه نرخ وکالت مهریههزینه وکیل برای طلاق یکطرفه برای طلاق توافقی بهترین وکیل مهریه – وکیل بندرعباس

بر اساس قانون مدنی ، نفقه زن در عقد دائم بر عهده شوهر است . به این معنا که زمانی که زن و مرد به عقد دائم یکدیگر درآمدند ، مرد مکلف می شود که به همسر خود نفقه بپردازد . پرداخت نفقه به زن از نظر قانونی به قدری با اهمیت است که عدم پرداخت نفقه توسط شوهر ممکن است ضمانت اجراهای کیفری برای وی در پی داشته باشد .

 با این وجود ، در صورتی که شوهر فوت کرده باشد ، پرداخت نفقه به زن با توجه به وضعیت به وجود آمده ، احکام مخصوص به خود را خواهد داشت . به همین مناسبت ، در ادامه این مقاله قصد داریم به بررسی این سوال بپردازیم که آیا در ایام عده وفات زن حق نفقه دارد ؟ و در صورتی که این حق وجود دارد ، پرداخت نفقه زن در این ایام به عهده چه کسانی است .

نفقه زن در زمان عده وفات شوهر
نفقه زن در زمان عده وفات شوهر
پرداخت نفقه زن
بر اساس قانون مدنی ، نفقه زوجه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ، البسه ، نان ، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض . لذا نفقه زن به معنای تامین کلیه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن است که پرداخت این مبلغ از نفقه ، در عقد دائم به عهده شوهر قرار گرفته است .

البته ذکر این نکته نیز ضروری است که در مقابل حق نفقه که به زن تعلق گرفته است ، زن موظف است در مقابل شوهر تمکین نموده و وظایف زناشویی خود را انجام بدهد ؛ در غیر این صورت پرداخت نفقه از سوی شوهر الزامی نخواهد بود .

نفقه زن در ایام عده وفات
در قسمت قبل اصول کلی مربوط به پرداخت نفقه به زن که در قانون مدنی مورد توجه قرار گرفته است را ذکر نمودیم . با این وجود ، در شرایطی که شوهر فوت کرده باشد ، به حکم شرع و قانون ، زن موظف شده است که مدتی را تحت عنوان ” عده وفات شوهر ” نگه دارد که این امر از باب حرمت و احترام به شوهر متوفی می باشد . فلذا در این مدت ، زن امکان ازدواج با مرد دیگری را نخواهد داشت و باید تا پایان مدت ذکر شده ، عده وفات شوهر نگه دارد .

لذا از آن جهت که زن موظف است عده وفات شوهر به مدت چهار ماه و ده روز نگه دارد ، لزوم پرداخت نفقه به وی را نمی توان از نظر دور داشت . به همین دلیل است که قانون مدنی پرداخت نفقه به زن پس از فوت شوهر را پیش بینی کرده است که در واقع ناظر بر نفقه ای است که در زمان عده وفات به وی تعلق می گیرد .

در همین راستا ماده 1110 قانون مدنی مصوب سال 1381 با این محتوای حمایتی تدوین شده است : ” در ایام عده وفات ، مخارج زندگی زوجه عند المطالبه از اموال اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است ( در صورت عدم پرداخت ) تامین می گردد ” .

بنابراین ، همانگونه که در این ماده ذکر شده است ، زن در ایام عده وفات حق دریافت نفقه خواهد داشت تا بتواند مخارج زندگی خود را تامین نماید و از این جهت که شوهر در قید حیات نیست ، اگر اموالی داشته باشد ، نفقه زن از اموال وی پرداخت شده و در غیر این صورت ، پرداخت نفقه به زن بیوه به عهده اقارب یا خویشاوندان متوفی ( مانند پدر شوهر ) خواهد بود . پس از اینکه عده وفات شوهر به اتمام برسد ، زن دیگر نمی تواند از  بابت زمان عده فوت ، نفقه ای را مطالبه نماید .

نکته مهمی که در این رابطه وجود داشته و ذکر آن ضروری می باشد ، آن است که پرداخت نفقه زن در صورت تمکین ، دینی است که به عهده شوهر بوده و لذا در صورتی که شوهر فوت کرده باشد ولی در طول مدت حیات نفقه ای به زن نپرداخته باشد ، زن می تواند بابت نفقه ایام گذشته خود نیز اقدامات قانونی لازم را انجام بدهد و نفقه خود را از ما ترک ( ارث ) متوفی مطالبه نماید . البته در شرایطی که زوجین قبل از فوت شوهر با یکدیگر زندگی مشترک داشته اند ، فرض بر این است که نفقه زن پرداخت شده است و لذا نفقه ای از بابت نفقه گذشته به زن تعلق نخواهد گرفت .

سوالات متداول

1- آیا پس از فوت شوهر نفقه ای به زن تعلق می گیرد ؟
پس از اینکه شوهر فوت کرد ، تحت شرایطی زن می تواند مطالبه نفقه نماید که جزییات این مطلب ضمن مقاله به صورت کامل توضیح داده شده است .

2- تا چه زمانی پس از فوت شوهر ، زن حق دریافت نفقه خواهد داشت ؟
دریافت نفقه پس از فوت شوهر محدود به مدت عده وفات شوهر است که برای دریافت اطلاعات بیشتر در این خصوص می توانید مقاله را مطالعه نمایید .

3- پرداخت نفقه زن در مدت عده وفات شوهر به عهده چه کسی است ؟
در چنین شرایطی ، اقارب یا خویشاوندان شوهر مکلف به پرداخت نفقه زن هستند که شرح این موضوع ضمن مقاله ارائه شده است .