چک چیست ؟ انواع و ارکان آن

 چک چیست
چک چیست

چک چیست ؟ انواع و ارکان آن

چک یکی از اسناد تجاری است که در یک برگه مخصوص نوشته می شود . علت اینکه قانون گذار تصمیم به تعریف چک نمود این بود که چک جایگزینی برای پول نقد شود و وسیله ای برای پرداخت های نقدی باشد ، تا افراد در معاملات روزمره خود به جای پول از آن استفاده کنند . در واقع چک زمانی باید صادر می شد که صادر کننده به اندازه وجه چک در حساب خود پول دارد و به جای دریافت پول از بانک و پرداخت آن به دیگری ، اقدام به صدور چک می کرد .

در حال حاضر هر چند در استفاده از چک ، از فلسفه وجودی آن دور شده ایم اما هنوز هم چک به عنوان یکی از مهمترین اسناد تجاری مورد استفاده مردم و تجار است . از این رو در این مقاله ابتدا بیان می کنیم چک چیست و سپس انواع چک و ارکان چک را مورد بررسی قرار می دهیم.

” چک تنها با امضای دارنده چک معتبر است “

چک چیست ؟

ویدیو بررسی ویدیویی چک و انواع آن

طبق قانون ، چک نوشته ای است که به واسطه آن صادر کننده به محال علیه ( محلی که پول در آن قرار دارد مثل بانک ) دستور می دهد تا همه یا بخشی از پولی که نزدش هست را به دارنده چک بپردازد . برای صدور چک باید نکاتی را رعایت کرد از جمله اینکه صادر کننده باید مواردی که در متن چک قید شده است را به طور صحیح و بدون قلم خوردگی و خط خوردگی  تکمیل نماید .

مهمترین این موارد نوشتن مبلغ چک به عدد و حروف ، نوشتن تاریخ به حروف و عدد و نوشتن محل صدور چک و امضا چک است . در صورتی که چک دارای خط خوردگی باشد می توان در پشت چک کلمه یا عدد درست را نوشت و با امضا تایید کرد . نکته مهم در مورد چک این است که چک تنها با امضا معتبر است و درج مهر یا اثر انگشت به جای امضا قابل قبول نیست . برای همین است که در بانک ها هنگام ارائه چک ابتدا امضا مندرج در چک را با نمونه امضا صاحبِ حساب مطابقت می دهند .
نکته دیگر این است که صادر کننده در هنگام صدور چک باید در حساب جاری خود به اندازه مبلغی که در چک می نویسد ، وجه داشته باشد . هم چنین چک باید برای همان روز صادر شود و به اصطلاح چک به روز باشد اما صادرکنندگان معمولا به این موضوع اهمیتی نمی دهند و اقدام به صدور چک وعده دار می کنند که اگر چه غیر قانونی نیست اما با دردسرهایی برای صادر کننده و دارنده همراه است .
چک باید به محض اینکه به بانک تحویل داده می شود ، در صورتی که شامل موارد چک برگشتی نباشد ، پرداخت شود . در صورتی که صادر کننده چک برای پرداخت وجه چک از طرف بانک شرطی گذاشته باشد ، بانک بدون توجه به این شرط ، وجه را پرداخت خواهد کرد .

انواع چک- وکیل بندرعباس
انواع چک به قرار زیر است :

1. چک عادی : چکی است که صاحب حساب آن را در وجه سایر افراد صادر می کند . این نوع از چک ها اعتبار پرداختی خاصی ندارند و تنها به اعتبار صاحب حساب می توان به آنها اطمینان کرد . بنابراین توصیه می شود تنها از افرادی که به حساب آنها مطمئن هستید یا شناخت کافی از آنها دارید ، چک عادی دریافت کنید .

2. چک تایید شده : برخلاف چک های عادی این چک ها از اعتبار پرداختی بالاتری برخوردارند ، زیرا بانک وجود وجه چک را در حساب تایید می کتد . به این ترتیب که حساب صادر کننده را به میزان مبلغ مندرج در چک جدا و مسدود می کند و وجه تأیید شده را تنها به دارنده چک پرداخت می کند .

3. چک تضمین شده یا بانکی : چکی است که به تقاضای مشتری توسط بانک صادر می شود . این چک در وجه خود بانک صادر کننده و یا یکی از شعب همان بانک خواهد بود . مزیت این چک ، تضمین پرداخت وجه توسط بانک است .

4. چک رمز دار یا بین بانکی : چکی است که به تقاضای مشتری توسط بانک برای یکی از بانکهای دیگر در سطح کشور صادر می شود و در واقع باعث انتقالات مالی از حساب بانکی مشتری به بانک دیگر می شود . این چک ها همراه با رمز صادر می شوند .

5. چک مسافرتی : چکی است که در عرف تحت عنوان تراول چک شناخته شده است . در واقع چکی است که توسط بانک صادر می شود و مبلغ چک بر روی آن درج شده است .

6. چک سفید امضا : چکی است که توسط صادرکننده امضا شده است اما نام دارنده ، تاریخ چک و سایر موارد در آن قید نشده است .

7. چک مدت دار : چک مدت دار یا وعده دار چکی است که امروز برای مدتی بعد صادر شود و تاریخ صدور و سررسید آن متفاوت باشد .  مثلا تاریخ صدور چک 12 / 10 / 96 باشد اما تاریخ سر رسید چک 01/02/ 97 باشد .

” صدور چک در وجه حامل ممنوع است “

ارکان چک
برای صادر کردن هر ورق چک باید سه رکن وجود داشته باشند . بنابراین ارکان چک عبارتند از :

1 . صادر کننده چک : صادر کننده در واقع صاحب حساب است و ورق چک را تکمیل و امضا می کند .

2. دارنده چک : کسی که چک برای او صادر شده است ، چک می تواند در وجه شخص معین صادر شود باشد . همچنین کسی که چک با پشت نویسی یا وراثت ، به او منتقل شده است هم دارنده چک محسوب می شود . طبق قانون تنها دارنده چک می تواند اقدام به شکایت کیفری از چک برگشتی کند . طبق قانون صدور چک ( که قانون ناظر بر شکایت کیفری از چک است ) دارنده کسی است که اولین بار چک را به بانک ارائه کرده است و برای برگشت زدن چک گواهی عدم پرداخت را دریافت کرده است . بنابراین دقت کنید که اگر کسی که چک به نام او صادر شده ، دیگری را به نمایندگی از خود برای برگشت زدن چک به بانک می فرستد ، باید در پشت برگه چک بنویسد که این فرد نماینده در برگشت زدن چک از جانب اوست .

در ادامه باید گفت صدور چک در وجه حامل ممنوع شده است و وجه تنها به کسی که چک به نام او صادر یا پشت نویسی شده پرداخت می شود .

3. مُحال علیه : در اسناد تجاری ، محل به معنای پول است . چک بی محل یعنی چکی که پول در حساب آن وجود ندارد . محال علیه به معنی محلی است که محل یا پول در آنجا وجود دارد و نگهداری می شود . محال علیه در چک صرفا بانک است . در سند تجاری چک ، صادر کننده چک به محال علیه دستور می دهد تا وجه مندرج در چک را به دارنده آن بپردازد .

شرایط چک رمزدار بانکی و چک رمزدار بین بانکی

چک رمزدار بانکی و چک رمزدار بین بانکی

سند تجاری چک برای انجام تبادلات پولی صادر می شود . از این رو چک انواع مختلفی دارد و در نتیجه در معاملات متفاوتی صادر می شود ؛ به همین دلیل آشنایی با انواع چک لازم است که یکی از انواع چک ، چک بانکی است که در مقابل چک عادی است . چک بانکی توسط بانک صادر می شود که برای دریافت چک بانکی باید به بانکی که در آن حساب دارید مراجعه کنید و درخواست صدور چک رمزدار کنید ، ضمن اینکه برای دریافت این نوع چک ، نیازی به داشتن دسته چک نیست . چک رمزدار بانکی به دو دسته  چک رمزدار بین بانکی و چک رمزدار بانکی تقسیم می شود  . از این رو به بررسی انواع چک رمزدار یعنی چک رمزدار بین بانکی و چک رمزدار بانکی می پردازیم .

” برای دریافت چک رمزدار بانکی و بین بانکی ، نیازی به داشتن دسته چک نیست “

چک رمزدار بین بانکی
چک بین بانکی چکی است که به در خواست مشتری صادر می شود . همانطور که از نام این نوع چک بر می آید این چک توسط بانک برای یک بانک دیگر صادر می شود که البته در آن از رمز استفاده می شود . در واقع این نوع چک برای انتقال پول از یک بانک به بانک دیگر استفاده می شود .

از مزایای چک رمزدار بانکی این است امنیت و عدم امکان سوء استفاده از آن و هم چنین تضمین پرداخت آن است . چک رمزدار بین بانکی حتما باید به حساب گیرنده صادر شود و صدور آن در وجه حامل ممنوع است . استفاده از چک رمزدار بین بانکی در انجام معاملات ملکی بسیار بهتر از استفاده از چک عادی است  ، زیرا بر خلاف چک عادی پرداخت چک رمزدار بین بانکی از طرف بانک تضمین شده است و این به این معناست که چک حتما نقد می شود .

چک رمزدار بانکی
گفتیم که چک رمزدار بین بانکی توسط یک بانک در بر عهده بانک دیگر صادر می شود اما چک رمزدار بانکی چکی است که طبق درخواست مشتری توسط بانک در وجه اشخاص و شرکت ها صادر می شود و نه بانک دیگر . در واقع شما می توانید به بانکی در آن حساب دارید مراجعه کنید و از بانک بخواهید یک چک رمزدار برای شما صادر کند . بانک در چکی که صادر می کند حساب فرد دریافت کننده را درج می کند و دربافت کننده می تواند در کلیه شعب بانک چک را نقد کند .
در صورتی که صاحب چک پشت چک رمزدار بانکی ای که در وجه شخص صادر می شوند را امضا و چک هایی که در وجه شرکت ها صادر می شوند را مهر بزند ، چک قابلیت انتقال پیدا می کند . از این رو چک رمزدار بانکی در حکم پول نقد است و شاید بتوان گفت مهمرین ایراد این چک همین است زیرا در صورتی که چک رمزدار بین بانکی مفقود شود هر کسی که آن را به بانک ارائه دهد می تواند وجه آن را نقد کند . بنابراین باید بعد از گم شدن چک فورا به بانک اعلام مفقودی کرد تا چک را باطل کند .