حقوق زن بعد از مرگ شوهر

حقوق زن بعد از مرگ شوهر (مهریه، جهیزیه، سهم الارث)

وکیل

ایجاد یک رابطه زوجیت علاوه بر ایجاد تعهدات اخلاقی و عاطفی برای هریک ازطرفین تعهدات قانونی را نیز به وجود می آورد. که این تعهدات هم به صورت مالی و هم غیر مالی است. حال با توجه به دغدغه های مالی و نظر بر اینکه امور مالی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد لازم است به تعهدات مالی پرداخته شود.

این تعهدات به محض ایجاد رابطه زوجیت (از روز عقد نه روز عروسی) برای مرد به وجود می آید و حتی برخلاف تصور عامه ی مردم پس از فوت مرد هم ساقط نمی شود در ادامه بیشتر به این موضوع پرداخته می شود.

تعیین تکلیف مهریه(صداق) زن در صورت مرگ همسر

امروزه یکی از بیشترین دعاوی مطرح شده در محاکم دادگستری مطالبه مهریه است. همانطور که اشاره شد مهریه یکی از اصلی ترین حقوق مالی ایجاد شده پس از امضای عقدنامه برای خانم ها است. مهریه می تواند هر نوع مالی باشد به شرطی که آن مال دارای ارزش اقتصادی  باشد(مانند وجه رایج کشور،سکه،ملک و…).

حال سوالی که مطرح می شود این است که آیا پس از فوت شوهر تکلیف پرداخت مهریه به چه صورت است و آیا می توان مهریه را وصول کرد؟ باید بیان داشت که مهریه هم مانند هر تعهد مالی (مانند صدور چک بنفع شخصی یا قرض گرفتن مبلغی پول) برعهده مرد قرار می گیرد و فوت مانع مطالبه مهریه و تعهد مالی نمی شود. اما باید توجه داشت که شخصی که فوت شده باید از خود اموالی به جای گذاشته باشد تا بتوان از اموال باقی مانده طلب را وصول کرد در غیر اینصورت وراث هیچ تکلیفی به پرداخت ندارند.

حال که متوجه شدیم خانم می تواند از اموال همسر فوت شده خود مهریه ی خود را وصول کند لازم است نکاتی در این زمینه مورد توجه واقع بشود.

گاهی اوقات طرفین در عقد نکاح مهریه را تعیین نمی کنند که دراین صورت چه نکاح به صورت دائمی باشد چه موقت نکاح واقع شده باشد صحیح خواهد بود. حال در این صورت اگر قبل از اینکه رابطه جنسی بین طرفین محقق شده باشد مرد فوت کند خانم مستحق مهریه نخواهد بود. اگر قبل از فوت مرد بین طرفین رابطه جنسی برقرار شده باشد خانم مستحق مهرالمثل خواهد بود.

 درخصوص مفهوم مهرالمثل باید بیان داشت که از آنجایی که اصولا تعیین مهریه با توجه به ویژگی ها، شرایط، وضعیت فردی و خانوادگی خانم تعیین می شود در این وضعیت که مهریه در عقد نکاح ذکر نشده باشد هم، وضعیت خانم معیار را قرار داده و برای او مهریه تعیین می کنند که اصطلاحا مهرالمثل می گویند. البته تعیین مهرالمثل با دادگاه می باشد.

حال امروزه در اکثر مواردی که نکاح واقع می شود مهریه با توافق طرفین تعیین و در عقد نکاح  به آن تصریح  می شود. در این صورت چه ارتباط جنسی  انجام شده باشد و چه انجام نشده باشد خانم مستحق تمام مهریه می باشد.

تعیین تکلیف جهیزیه بعد مرگ همسر

مسئله ی دیگری که بعد از فوت مرد مطرح می شود جهیزیه موجود در منزل مشترک است. این مورد هم همانند مهریه بعد از فوت مرد قابل مطالبه است منتهی با تحقق شرایطی.

برای استرداد تمام و کمال جهیزیه، خانم می بایست فاکتور خرید تمام اجناس را به همراه داشته باشد و یا اینکه قبلا لیست یا فهرستی از کلیه اموال جهیزیه تهیه کرده وآن را به امضای دو شاهد رسانده باشد.حال در بسیاری از موارد این اقدامات از طرف خانم صورت نمی گیرد ولی با این حال مطابق مقررات خانم می تواند هر وسیله ای که استفاده از آن مختص  خانم ها است را استرداد کند و اموالی که هم مرد و هم زن  از آن استفاده می کند اموال مشترک محسوب شده و قابل استرداد نیست.

طریقه مطالبه مهریه و جهیزیه بعد فوت مرد

برای مطالبه مهریه خانم می بایست اقدام به طرح دادخواستی با عنوان تقسیم ترکه جهت وصول مهریه و استرداد جهیزیه علیه همگی وراث مرد مطرح نماید. همچنین کپی برابر با اصل شده عقدنامه، لیست اموال یا فاکتور خرید به عنوان دلایل اثبات دعوا محسوب شده  که می بایست ضمیمه دادخواست شود. همچنین خانم می تواند از طریق دفترخانه محل عقد ازدواج و تشکیل پرونده اجرای ثبت و اخطار به وراث مهریه را به اجرا گذارد.

لازم به ذکر است با توجه به فوت مرد برای طرح دعاوی مربوط به وصول مهریه گواهی انحصار وراثت لازم می باشد. و اگر انحصار وراثت هنوز صورت نگرفته باشد؛ خانم مطابق با قانون  می تواند دادخواست الزام  وراث مرد را به انحصار وراثت بخواهد.  اگر مهریه تعیین شده به صورت وجه رایج باشد لازم است که مطابق تورم و به نرخ و شاخص بانک مرکزی ارزیابی شود. که با مراجعه به سایت قوه قضاییه به راحتی محاسبه می شود.

اگر مرد فوت کرده باشد و خانم چند سال بعد از فوت شوهر خواسته باشد مهریه ای که وجه رایج است را وصول کند،در  این صورت مهریه تا تاریخ فوت مرد به نرخ روز لحاظ می شود.