نکات فوق العاده حضانت فرزند

نکات فوق العاده حضانت فرزند

نکات فوق العاده حضانت فرزند : حضانت‌ فرزند به چه معناست و وکیل حضانت چه کمکی در پرونده می کند؟
وقتی زن و شوهر در زندگی با اختلاف مواجه می شوند و تصمیم به طلاق می گیرند، در صورتی که فرزندی داشته باشند پروسه طلاق آن ها کمی پیچیده تر خواهد بود و باید قبل از طلاق حضانت کودک خود را مشخص کنند ،

حضانت فرزند یعنی اینکه هرکدام از والدین که شایستگی بیشتری دارند نگهداری از کودک را به عهده گرفته و تمام‌مخارج زندگی اورا تامین نمایند. دادگاه مابین والدین یکی را به عنوان عهده دار حضانت فرزند موظف می کند و دیگری نیز طبق شرایطی می تواند در زمان های معین شده توسط دادگاه کودک خود را ملاقات نماید. همانطور که گفتیم اگر فرزندی در زندگی زن و شوهر وجود داشته باشد تا حضانت او مشخص نشود دادگاه اجازه طلاق به آن هارا نخواهد داد و همیتطور پس از اینکه حضانت کودک مشخص شود.

نکات مهم حضانت فرزند
اقدام به طلاق باید تمام مراحل قانونی خود را طی کند تا در نتیجه زن و مرد بتوانند از یکدیگر جدا شوند. اما ممکن است زن و یا مرد نتوانند به علت وجود شغل در جلسات دادگاه حضور داشته باشند و یا اینکه از اطلاعات کافی در این باره برخوردار نباشند که در اینجا وکیل حضانت به کمکشان می آید. وکیل حضانت به آن ها کمک می کند که به راحتی از یکدیگر جدا شوند و حضانت کودک نیز خیلی سریع مشخص گردد.

یکی از مزایایی که وکیل حضانت دارد این است که اگر زن یا مرد نتوانند در جلسات دادگاه حضور داشته باشند وکیل آن ها به جایشان در دادگاه حضور پیدا می کند و به جای آن ها در دادگاه صحبت خواهد کرد. از دیگر مزایای وکیل می تواند به تسریع روند پرونده اشاره نمود. از آنجایی که وکیل دارای اطلاعات حقوقی کامل می باشد می تواند روند‌ پیگیری پرونده را سریع تر کند و تکلیف زن و شوهر را زودتر مشخص کند.

پس از طلاق حضانت کودک به کدام یک از والدین واگذار می شود؟
همانطور که در مشاوره حقوقی حضانت نیز بیان داشتیم،  طبق قانون حضانت کودک باید به بادصلاحیت ترین والد واگذار شود. طبق قوانین دادگاه خانواده دختر تا سن هفت سالکی باید با مادرش زندگی کند و پسر نیز می تواند تا سن دو سالگی با مادر زندگی کند.‌ اما پس از گذر ۷ سالگی دختر و دو سالگی پسر حضانت آن ها به پدرشان واگذار می شود. اما توجه داشته باشید که دادگاه فقط در صورتی به پدر اجازه به عهده‌گرفتن حضانت کودک را می دهد که پدر دارای هیچ کدام از شرایط زیر نباشد

بیماری خاص
اعتیاد به مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی
دارا نبودن صلاحیت و همچنین مناسب نبودن وضعیت مالی
اخلاق نامناسب
چه مواردی باعث سلب حضانت کودک از والد می شوند؟
موارد بسیار زیادی هستند که باعث سلب حضانت کودک از والدش می شوند، چند مورد را در ادامه بیان کرده ایم.
طبق ماده ۱۱۷۰قانون مدنی ازدواج مادر، بیماری خاص ، اعتیاد به الکل و مواد مخدر، فحشا و فساد اخلاقی، بیماری روانی، سو استفاده از کودک و تنبیه و کتک زدن کودک از جمله مواردی هستند که حضانت کودک را از والدش سلب خواهند کرد.

۳نکته بسیار مهم و فوق العاده کاربردی در مورد حضانت فرزند
در ماده ۱۱۷۱قانون مدنی آمده است که چنانچه یکی از والدین کودک فوت کند، حضانت کودک به والد دیگری سپرده می شود زیرا از دیدگاه قانون هیچ کس نمی تواند بهتر از والدین از فرزند نگهداری کند.
طبق قانون اگر هردوی والدین کودک فوت کرده باشند و در واقع کدوک دارای هیچ والدی نباشد، دادگاه حق حضانت اورا به جد پدری او واگذار می کند. از دیدگاه قانون جد پدری ازتمام امور دارایی و همچنین شرایط فرزندش آگاه است و پس از پدر و مادر فرزند او مناسب ترین فرد برای حضانت فرزند به حساب می آید. چنانچه کودک دارای جد پدری هم نباشد و جد پدری نیز فوت کرده باشد، دادگاه حضانت اورا به بستگان واگذار خواهد کرد و واگذاری حضانت کودک با توجه به درجه نزدیکی آن ها مشخص می شود.
اگر فرزند به سن هفت سالگی برسد می بایستی از مادر جدا شده و پدر حضانت کودک را به عهده می گیرد اما کودکی که به هفت سال رسیده باشد دارای نفقه خواهد بود و پرداخت نفقه کودک به عهده پدر می باشد. طبق قانون مادر این اجازه را خواهد داشت که نفقه فرزند را از شوهر طلب نماید.
خروج از کشور کودک تحت حضانت
در شرایطی که زندگی مشترک فی مابین پدر و مار کودک وجود ندارد هرکدام از طرفین که حضانت فرزند با وی است حق ندارد کودک را از کشور یا حتی از شهر محل زندگی خارج کند. در صورتی که اصرار به این اقدام داشته باشد و بدون اجازه طفل را از شهر یا کشور خارج کرده باشد تحت تعقیب قضایی قرار خواهد گرفت و حتی ممکن است حضانت کوردک نیز از وی گرفته شود.

 مراحل ممنوع الخرج کردن طرف مقابل شروع کند. مدارک و اقدامات لازم برای طرح دعوی ممنوعیت خروج فرزند عبارتند از :

مدارک شناسایی از قبیل کارت ملی یا شناسنامه
سند ازدواج
دادنامه
حکم مربوط به حضانت فرزند
را که باید به همراه خود به وکیل دادگستری تحویل دهید تا با برسی مدارک مذکور تصمیمات و اقدامات لازمه را عملی سازد.

حضانت فرزندان بعد از طلاق

حضانت فرزندان بعد از طلاق با کیست؟

حضانت فرزندان بعد از طلاق یکی از مهم‌ترین مسائل حوزه حقوق خانواده می‌باشد. متاسفانه جدایی پدر و مادر از یکدیگر موجب قربانی شدن فرزندان و از همه مهم‌تر قربانی شدن آینده آن‌ها می‌شود چراکه طلاق پدر و مادر از یکدیگر تاثیر بدی بر روی فرزندان و آینده آن‌ها می‌گذارد. این مسئله که حضانت فرزند بعد از طلاق به پدر یا مادر او تعلق می‌گیرد به شرایط خاصی از جمله سن فرزند و دختر یا پسر بودن آن بستگی دارد که تصمیم داریم در ادامه این مطلب به بررسی آن بپردازیم پس ادامه این مقاله را از دست ندهید.

حضانت فرزندان بعد از طلاق با کیست؟
هیچ کس نمی‌تواند نقش خانواده بر روی تربیت و رشد فرزندان به ویژه آینده آن‌ها را انکار کند اما متاسفانه یکسری مشکلات در خانواده مانند: طلاق تاثیر منفی بر روی ذهنیت، رشد و آینده فرزندان می‌گذارد و به نوعی آینده آن‌ها را تباه می‌کند. یکی از مهم‌ترین مسائلی که هنگام طلاق پدر و مادر از یکدیگر مطرح می‌شود، مسئله حضانت فرزندان بعد از طلاق است. حضانت فرزند بعد از طلاق با یکی از والدین می‌باشد که براساس سن فرزند و دختر یا پسر بودن آن به پدر یا مادر تعلق خواهد گرفت.

قانون حضانت فرزند بعد از طلاق والدین که در سال 1314 و در ماده 1169 به تصویب رسیده بود بر این اساس بود که مادر تنها تا 2 سال می‌تواند حضانت پسر خود را برعهده بگیرد و تا 7 سال هم می‌تواند حضانت دختر خود را برعهده بگیرد بنابراین حضانت فرزند پسر بعد از 2 سال و حضانت فرزند دختر بعد از 7 سال با پدر آن‌ها بوده است. اما از آن جایی که فرزند پسر پس از دو سال از مادر خود جدا می‌شد و مادر هم به دلیل داشتن دلبستگی زیاد به فرزند خود مجبور بود دشواری‌های زیادی را تحمل کند این قانون در سال 1382 مورد اصلاح قرار گرفت.

به موجب قانون جدید حضانت فرزندان بعد از طلاق، مادر می‌تواند تا سن هفت سالگی حضانت کودک بعد از طلاق اعم از فرزند دختر و پسر را برعهده داشته باشد. بنابراین حضات فرزندان بعد از 7 سال تا سن بلوغ آن‌ها برعهده پدر است. بعد از سن بلوغ نیز این خود کودک است که تصمیم می‌گیرد که با پدر خود زندگی کند یا با مادر خود؟ برای مثال سن بلوغ دختر تا 9 سالگی است از این‌رو حضانت او تا سن 7 سالگی با مادر اوست و بعد از سن 7 سالگی تا 9 سالگی نیز برعهده پدر اوست. بعد از سن 9 سالگی این خود دختر است که تصمیم می‌گیرد با پدر خود زندگی‌اش را ادامه دهد یا مادر خود. سن بلوغ پسر نیز 18 سالگی است از این‌رو حضانت او تا 7 سالگی با مادر او است و بعد از 7 سالگی تا 18 سالگی نیز با پدر او است. بعد از سن 18 سالگی نیز این خود پسر است که تصمیم می‌گیرد با پدر خود زندگی کند یا با مادر خود.

حکم و مجازات ممانعت از ملاقات فرزند

حکم و مجازات ممانعت از ملاقات فرزند

وکیل و مشاور حقوقی در بندرعباس

در تعریف حضانت می توان گفت حق و تکلیفی است که مقنن برای نگهداری از فرزندان به والدین داده است. قانونگذار در ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی آورده است که نگهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است و طبق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی هیچ یک از ابوین حق ندارد در مدتی که حضانت طفل بر عهده آنهاست از نگهداری او امتناع کند. در صورتی که والدین از نگهداری طفل سرباز زند دادگاه می تواند آنها را الزام به نگهداری از فرزند کند و در صورتی که این الزام موثر نباشد یا بیم فساد و تباهی طفل برود شرایط حضانت فرزند را به خرج پدر و در صورت فوت وی یا عدم تمکن به خرج مادر مهیا می کند.

بنا بر تاکید مجددحضانت فرزندان  هم حق و هم تکلیف والدین است و در صورتی که یکی از والدین از نگهداری فرزند خودداری کند دیگری می تواند الزام او را از دادگاه بخواهد.

حضانت فرزندان در درجه اول بر عهده والدین است و در صورت فوت یکی از آنها حضانت بر عهده طرف دیگر است و در صورت عدم صلاحیت طرف دیگر، دادگاه تصمیم شایسته در این مورد اتخاذ خواهد کرد. از فحوای کلام مقنن در قانون مدنی و قانون حمایت خانواده می توان فهمید که در درجه بعد اشخاص عهده دار حضانت عبارتند از: جد پدری و وصی منصوب از طرف آنها که صلاحیت لازم را داشته باشند.

در قانون برای حضانت فرزندانی که والدین آنها به هر جهت با یکدیگر زندگی نمی کنند نیز تعیین تکلیف شده است. بر مبنای قانون، حضانت دختر و پسر تا هفت سالگی با مادر است و بعد از آن تا سن بلوغ بر عهده پدر است.

 

ملاقات با فرزندان حق والدین است

قانون مدنی در ماده ۱۱۷۴ آورده است در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر، ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشد، هر یک ابوین که طفل تحت حضانت او نمی باشد، حق ملاقات با فرزند خود را دارد

  • در توضیح این ماده می توان به این مورد اشاره کرد که حضانت از جانب یکی از طرفین ملازمه با متارکه زوجین ندارد و اگر زوجین بدون متارکه در یک منزل ساکن نباشد نیز این ماده جاری خواهد بود. در صورتی که والدین در خصوص زمان و مکان و مدت ملاقات با یکدیگر به توافق نرسند می بایست به دادگاه مراجعه کرده تا دادگاه در این مورد حل اختلاف کند. به هیچ وجه امکان محروم نمودن والدین از ملاقات با فرزند وجود ندارد و دادگاه نمی تواند به این امر حکم دهد.
  • حق ملاقاتی هم که مقنن در این ماده برای هر شخصی که فرزند او با وی زندگی نمی کند عام است و هیچ قیدی ندارد. بنابراین ملاقات با فرزند حق والدین است و امکان از بین بردن این حق به هیچ وجه وجود ندارد و طرف مقابل در صورت ضرورت فقط می تواند زمان ملاقات با فرزند را کاهش دهد یا مکان آن را تغییر دهد و آن هم فقط بوسیله حکم دادگاه و در جهت مصلحت طفل.

امکان کاهش مدت زمان ملاقات با فرزند

در مواردی ممکن است زمانی که برای ملاقات تعیین شده باشد به مصلحت طفل نباشد و بیم فساد و تباهی برود و مشکلات متعدد جسمی یا روانی برای طفل ایجاد کند. مانند زمانی که یکی از والدین معتاد باشد در این صورت میتوان نسبت به کاهش مدت زمان ملاقات صرفا از طریق دادگاه اقدام کرد اما نمیتوان فرد را به طور کامل از ملاقات فرزندش محروم کرد.

 

برای درخواست کاهش مدت زمان ملاقات شرایطی لازم است که از قرار زیر است:

  1. گاهی ممکن است ملاقات آسایش روحی و جسمی طفل را از بین ببرد. مانند این که پدر طفل که تقاضای ملاقات با فرزند خود را برای دو روز آخر هفته دارد، کارگر کارخانه آجرپزی است و منزل وی اتاقکی نچندان راحت در گوشه ایی از کارخانه باشد که امکانات اولیه رفاه و آسایش را ندارد
  2. در صورتی که پدر یا مادر تقاضا کننده ملاقات صلاحیت اخلاقی لازم را نداشته باشد. مثلا مادر به فساد اخلاقی شهره باشد یا دارای ثبات اخلاقی نباشد.

در این صورت طرف مقابل می بایست با در دست داشتن اسناد و مدارک قابل قبول به مرجع صالح مراجعه کند و صرف ادعا قابل قبول نیست. در این موارد مرجع صالح شورای حل اختلاف است.

تعیین مکان ملاقات با فرزند بر عهده کیست؟

تا پیش از تصویب قانون حمایت خانواده محل تحویل یا ملاقات اطفالی که والدین آنها در مورد ملاقات اختلاف دارند در کلانتری صورت میگرفت اما با تصویب قانون حمایت خانواده جدید قوه قضاییه مکلف شده است که شرایطی مهیا کند که مناسب مصالح کودک و خانواده باشد.

ماده ۶۸ آیین نامه اجرایی قانون حمایت خانواده:

در اجرای تبصره ماده ۴۱ قانون رئیس کل دادگستری استان موظف است در هر حوزه قضائی، محل یا محل‌هایی را با فضای متناسب با روحیات اطفال با همکاری و استفاده از امکانات و منابع انسانی سازمان بهزیستی و ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهداشت و درمان یا سایر مراکز ذی ربط با تعداد کافی مددکار اجتماعی (بویژه زنان) و درصورت نیاز، مامور انتظامی، جهت ملاقات والدین با اطفال اختصاص دهد.

درخواست صدور حکم ملاقات با فرزند چگونه است؟

درخواست صدور حکم ملاقات میبایست از دادگاه خانواده صورت گیرد و این امر یک امر کاملا حقوقی بوده و با تقدیم دادخواست انجام میپذیرد. گاها ممکن است قبل از تقدیم دادخواست یا صدور رای نیاز به تعیین وقت ملاقات باشد که این موهم با دادخواست دستور موقت ملاقات با فرزند صورت میگیرد.


 


نمونه دادخواست دستور موقت ملاقات با فرزند:

با سلام ؛

با احترام به اطلاع شما می رساند : اینجانب ……………………. در تاریخ ………………….. در دفترخانه …………….. با خوانده …عقد زوجیت دائم منعقد نموده ایم و حاصل این ازدواج …………. تعداد فرزند دختر / پسر ………….. ساله می باشد . اما به دلیل اختلافات خانوادگی در تاریخ ……………….. به موجب طلاق نامه ……………….. از هم جدا شده / جدا از هم زندگی می کنیم و حضانت فرزند / فرزندان مشترک به عهده خوانده دعوا می باشد . اما ایشان با ممانعت از ملاقات اینجانب با فرزندان ، سبب بروز ناراحتی‌ های فراوان برای اینجانب و فرزند مشترک را فراهم آورده است و امکان ورود خسارات معنوی جبران ناپذیری برای آینده فرزند غیر قابل انکار است . لذا با توجه به فوریت امر ، تقاضای صدور دستور موقت مبنی بر اجازه ملاقات با فرزند مشترک و اجرای آن قبل از ابلاغ به خوانده محترم را به موجب مواد ۳۱۰ لغایت ۳۲۵ قانون آیین دادرسی مدنی را دارم .

 

جلوگیری از ملاقات با فرزند توسط والدین

ضمانت اجرای جلوگیری از ملاقات با فرزند در قانون حمایت خانواده به شرحی است که در مواد ۴۰ و ۴۱ آمده است.

ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده:

هرکس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن شود یا از استرداد طفل امتناع ورزد، حسب تقاضای ذینفع و به دستور دادگاه صادرکننده رای نخستین تا زمان اجرای حکم بازداشت می‌شود.

ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده:

هرگاه دادگاه تشخیص دهد توافقات راجع به ملاقات، حضانت، نگهداری و سایر امور مربوط به طفل برخلاف مصلحت او است یا در صورتی که مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند ویا مانع ملاقات طفل تحت حضانت با اشخاص ذی ‌حق شود، می‌تواند در خصوص اموری از قبیل واگذاری امر حضانت به دیگری یا تعیین شخص ناظر با پیش‌بینی حدود نظارت وی با رعایت مصلحت طفل تصمیم مقتضی اتخاذ کند.

تبصره ـ قوه قضائیه مکلف است برای نحوه ملاقات والدین با طفل ساز و کار مناسب با مصالح خانواده و کودک را فراهم نماید.

آیین‌نامه اجرائی این ماده ظرف شش‌ماه توسط وزارت دادگستری تهیه می‌شود و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد.

وکیل و مشاور حقوقی در بندرعباس

حضانت فرزند بعد از فوت پدر بر عهده چه کسی است

حضانت فرزند بعد از فوت پدر بر عهده چه کسی است

وکیل و مشاور حقوقی در بندرعباس

طبق ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی ” در صورت فوت یکی از ابوین ، حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود؛ هر چند متوفی، پدر طفل بوده و برای او قیّم معین کرده باشد ” طبق ماده فوق، چنانچه حضانت کودک با پدر باشد و پدر فوت کند، در صورتی که مادر کودک در قید حیات باشد، حضانت طفل بر عهده مادر خواهد بود حتی در صورتی که پدر قیّم تعیین کرده باشد و یا در موردی هم که بعد از فوت پدر ولایت با جدّ پدری باشد، در این موارد نیز حضانت کودک با مادر است. بنابراین، چنانچه پدر کودک فوت کند پدر بزرگ کودک یا قیّمی که از طرف پدر معین شده، صلاحیت بر عهده گرفتن حضانت کودک را ندارد. بلکه حضانت بر عهده مادر است .

در صورت ازدواج مادر حضانت با چه کسی است؟

ازدواج مادر در حالت فوت پدر مانع حضانت کودک نیست. در موارد فوت پدر به‌طور اطلاق و عموم، حضانت به مادر محول شده است و ازدواج مادر این تکلیف را منتفی نمی‌کند. در صورتی حضانت از مادر ساقط می شود که او محجور شود و یا صلاحیت اخلاقی حضانت را نداشته باشد.

حضانت فرزند بعد از فوت مادر

مطابق ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی ” در صورت فوت یکی از ابوین، حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود “. بنابراین، حضانت فرزند بعد از فوت مادر، در صورت زنده بودن پدر کودک، با او خواهد بود و در صورت فوت والدین حضانت بعد از فوت والدین، با جدّ پدری است.

حضانت فرزند بعد از فوت والدین

حضانت در صورت فوت پدر، با مادر کودک و در صورت فوت مادر، بر عهده پدر است. مطابق قانون، در حالتی که پدر و مادر کودک هردو فوت کرده باشند، حضانت در درجه اول با جدّ پدری است یعنی پدرِ پدر کودک صلاحیت برای حضانت دارد. چنانچه پدربزرگ نیز زنده نباشد، حضانت با وصی خواهد بود.چنانچه وصی تعیین نشده باشد، حضانت با قیم خواهد بود و قیم را در این مورد دادگاه تعیین می کند.

ولایت و حق ملاقات طفل پس از فوت پدر

طفل صغیر تحت ولایت قهری پدر خود می‌باشد در صورت ثبوت حجر یا خیانت یا عدم قدرت و لیاقت او در اداره امور صغیر یا فوت پدر به ‌تقاضای دادستان و تصویب دادگاه شهرستان حق ولایت به هریک از جد پدری یا مادر تعلق می‌گیرد؛ مگر اینکه عدم صلاحیت آنان احراز شود که در‌ این صورت حسب مقررات اقدام به نصب قیم یا ضم امین خواهد شد. ‌دادگاه در صورت اقتضاء، اداره امور صغیر را از طرف جد پدری یا مادر تحت نظارت دادستان قرار خواهد داد. ‌در صورتی که مادر صغیر، شوهر اختیار کند حق ولایت او ساقط خواهد شد در این صورت اگر صغیر، جد پدری نداشته یا جد پدری صالح برای اداره امور‌ صغیر نباشد دادگاه به پیشنهاد دادستان حسب مورد مادر صغیر یا شخص صالح دیگری را به‌عنوان امین یا قیم تعیین خواهد کرد. ‌امین به تشخیص دادگاه مستقلاً یا تحت نظر دادستان امور صغیر را اداره خواهد کرد.

هریک از پدر یا جد پدری نسبت به اولاد خود ولایت دارند و ولایت هریک از آنان در ردیف و عرض یکدیگرند، نه در طول هم و ولایت یکی بر دیگری رحجان و برتری ندارد و نظر به اینکه تربیت، نگاهداری، اداره اموال و حقوق مالی و رعایت غبطه و صرفه و صلاح مولی‌علیه از شئون خاص ولی قهری است و اقتضای عمل به تکلیف شرعی و قانونی و اخلاقی ولی قهری ایجاب می‌کند در صورت فوت پدر، جد پدری (بدون عذر شرعی و قانونی) از ملاقات مولی‌علیه خود چشم‌پوشی نکند. نقض غرض و برخلاف مقتضای اعمال حق و تکلیف ولایت است و هیچ دلیل شرعی و قانونی نیز بر نهی و منع جد پدری از داشتن حق ملاقات مولی‌علیه خود وجود ندارد.

در صورت فوت پدر چنانچه حضانت فرزند به مادر واگذار شود، اجداد پدری و مادری علی‌الخصوص جد پدری حق ملاقات با نواده خود را دارند و دادگاه می‌تواند سرپرست طفل را به فراهم کردن وسایل ملاقات، اجبار و الزام کند. مضافاً حق ملاقات جد پدری برای اعمال ولایت قهری و انجام تکالیف قانونی وی، ضروری بوده و نمی‌توان ولی قهری را از ملاقات منع کرد مگر در صورت وجود علت قانونی.

اختیارات ولایت پدر و جد پدری در اموال فرزند (ولی قهری)

اختیارات ولایت پدر و جد پدری در اموال فرزند (ولی قهری)

وکیل و مشاور حقوقی در بندرعباس

۱ – ولی قهری فقط شامل پدر و جد پدری است چه اینکه فرزند دختر باشد یا پسر.

۲ – مادر و خویشان مادری مطلقا ولایت بر فرزند ندارند.

۳ – بحث حضانت (نگهداری) فرزند با ولایت متفاوت است.

۴ – ولایت قهری پدر و جد پدری از زمان تولد آغاز و تا زمان بلوغ و رشد فرزند ادامه دارد. مگر اینکه طفل مجنون باشد که بعد از بلوغ نیز ولایت پدر و پدربزرگ پدری پابرجاست.

۵ – در عمل، ولایت پدر بر جد پدری مقدم است و در عرف جامعه نیز چنین است که در صورت نبودن پدر یا صالح نبودن، توانایی نداشتن و … نوبت به جد پدری می رسد. گذشته از عرف و رویه قضایی ماده ۱۵ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۵۳ که این ماده به نظر ما نسخ نشده است، بر اولویت پدر بر جد پدری دلالت دارد.

۶ – مطابق ماده ۱۱۸۳ قانون مدنی در کلیه امور مربوط به اموال و حقوق مالی، ولی قهری نماینده قانونی است. حتی اگر حضانت با مادر باشد.

۷ – ولی قهری باید از لحاظ جسمی و روحی توانایی اداره اموال مولی علیه را داشته باشد و همچنین سوء استفاده نکرده و رعایت مصلحت و غبطه فرزند را کند.

۸ – اگر یکی از پدر و یا جد پدری در قید حیات نباشد و یا صلاحیت لازم را از حیث ناتوانی، سوء استفاده، کوتاهی و … نداشته باشد ولایت با دیگری است.

۹ – اگر پدر یا جد پدری نباشد یا ولی قهری خود محجور شود. (مثل دیوانه، سفیه یا ور شکسته) برای فرزند قیم منصوب میگردد. (ماده ۱۱۹۵ قانون مدنی)

۱۰ – اگر یکی از اقربای فرزند یا رئیس حوزه قضایی بتواند ثابت کند که پدر یا جد پدری موجب حیف و میل اموال صغیر شده است و رعایت غبطه را نمی کند. ولی قهری عزل می شود و جای ایشان قیم مشخص خواهد شد.(ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی)

۱۱ – اگر خیانت ولی قهری ثابت نشده باشد اما دلایل قوی و قابل اعتنا برای خیانت او متحمل باشد مثل اعتیاد شدید پدر، در این صورت نیز دادگاه می تواند ولی قهری را عزل نماید و به جای ایشان قیم مشخص کند.

۱۲ – اگر ولی قهری به دلیل پیری، ضعف بدنی، بیماری و … توانایی لازم برای اداره مطلوب اموال مولی علیه (فرزند) را نداشته باشد، دادگاه ضم امین می کند به این صورت که فرد امینی را به ولی قهری منضم کند که امضا هر دو نفر آنها در اداره مال فرزند موثر خواهد بود.

۱۳ – اگر ولی قهری به دلیل حبس، غیبت، اشتغالات روزمره و… نتواند به امور فرزند رسیدگی کند و کسی را هم به جای خود مشخص نکرده باشد، دادگاه یک نفر امین را به صورت موقت برای تصدی و اداره اموال مولی علیه تعیین خواهد کرد.(ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی)

۱۴ – پدر و جد پدری برای بعد از مرگ خود می توانند وصی تعیین کنند. (ماده ۱۱۹۲)

حدود اختیارات وصی را می تواند خود ولی قهری مشخص کند. در غیر اینصورت همان اختیارات ولی قهری در اموال را داراست. (ماده ۱۱۹۰ قانون مدنی)

هرگاه وصی تعیین شده توسط ولی قهری از اداره اموال خودداری کند یا به دلیل حجر، سن زیاد، بیماری و معلولیت و …. توانایی لازم را نداشته باشد یا خیانت کند، خود به خود عزل می شود. (ماده ۱۱۹۱ قانون مدنی)

وکیل و مشاور حقوقی در بندرعباس